مۇسۇلمانلار

روزا ھېيت نامىزى

alimoglu — Tue, 07 Sep 2010 11:43:19 +0000

روزا ھېيت نامىزى ھەققىدە ساۋات

بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم

1- روزا ھېيت نامىزىنىڭ ھۆكمى

بۇ ناماز ۋاجىپ بولۇپ (سۈننەتى مۇئەككەدە، دەپمۇ ئاتىلىدۇ)، جامائەت بىلەن ئوقۇلىدۇ. زۆرۈرەتتىن ھېيت نامىزى ئوقۇلىدىغان يەرگە ھازىر بولالمىغانلار، ئۆزلىرى يالغۇز ئوقۇمايدۇ ۋە قازاسىنىمۇ قىلمايدۇ، شۇنداقلا گۇناھكارمۇ بولمايدۇ.

شۇنىڭ ئۈچۈن ئوقۇش ياكى تىجارەت ۋە ياكى خىزمەت مۇناسىۋىتى بىلەن ھېيت نامىزى ئوقۇلىدىغان يەرگە ھازىر بولالماسلىقىنى چاغلىغانلارنىڭ ئوقۇش يېرىنى ياكى تىجارەت ۋە خىزمەت قىلىش ئورنىنى تەرك ئېتىپ، ھېيت نامىزى ئوقۇش ئۈچۈن ئاتايىن باشقا شەھەرگە بېرىشىغا ھاجەت يوقتۇر.

2- روزا ھېيت نامىزىنىڭ ۋاقتى

بۇ نامازنىڭ ۋاقتى، كۈن نەيزە بۇيى ئۆرلىگەندىن تارتىپ كۈن قايرىلغۇچە بولغان ئارلىقتىكى ۋاقىتتۇر.

3- نامازغا بېرىشتىن بۇرۇن قىلىنىدىغان ئىشلار

ئا- ھېيت نامىزىغا چىقىشتىن بۇرۇن ئۆزىمىز ئۈچۈن ۋە ئائىلىمىزنىڭ ھەر ئەزاسى ئۈچۈن سەدىقە فىترە بېرىشمىز كېرەك. بۇنىڭ مىقدارى بىر كىشى ئۈچۈن بىر مىسكىننىڭ بىر كۈنلۈك يىمەك – ئىچمىكىگە يەتكۈدەك نەرسىدۇر.

سەدىقە فىترىنى ھېيت نامىزىغا چىقىشتىن بۇرۇن بېرىۋەتسەك ئەڭ تۇغرىسىنى قىلغان بولىمىز؛ ئەگەر بىرەر سەۋەب بىلەن كېچىكىپ قالغان بولسا، ھېيت نامىزىدىن كېين بولسىمۇ بېرىشىمىز لازىم. ھېيتتىن بىر – ئىككى كۈن بۇرۇن بەرسەكمۇ بولىدۇ. بۇنى بېرىش ئۈچۈن ئىقتىسادىي جەھەتتە مەلۇم بىر نىسابقا يېتىش شەرت ئەمەس، ھەتتا بۇنى بىر كۈنلۈك ئوزۇق – تۈلۈكى بار كىشىلەرمۇ بېرىشلىرى كېرەك.

ئە- ھېيت نامىزىغا چىقىشتىن بۇرۇن بىر نەرسە يەپ – ئىچىشمىز ياخشى، ئەگەر مۇمكىن بولسا خورما يەپ بارساق تېخىمۇ ياخشىسىنى قىلغان بولىمىز.

«ھېيت نامىزى ئوقۇلۇپ بولىغۇچە بىر نەرسە يېمەسلىك ياخشى» دېگەن سۆز قۇربان ھېيتتا كۈچگە ئىگە. روزا ھېيتتا بولسا، يەپ – ئىچىپ، ئاندىن ھېيت نامىزىغا بېرىش ياخشىدۇر.

ب- ھېيت نامىزىغا غۇسۇل قىلىپ (بوي تاھارەت ئېلىپ)، تازىلىق قىلىپ، ئەڭ چىرايلىق ۋە ئەڭ پاكىز كىيىملىرىمىزنى كىيىپ بېرىش ياخشىدۇر.

پ- ھېيت نامىزىغا كېتىۋېتىپ يولدا تۆۋەندىكى تەكبىرنى ئوقۇيمىز:

«ئەللاھۇ ئەكبەر، ئەللاھۇ ئەكبەر، لا ئىلاھە ئىللەلاھۇ، ئەللاھۇ ئەكبەر، ئەللاھۇ ئەكبەر ۋەلىللاھىلھەمد». تەرجىمىسى:

«ئاللاھ بۈيۈكتۇر، ئاللاھ بۈيۈكتۇر، ئاللاھدىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر، ئاللاھ بۈيۈكتۇر، ئاللاھ بۈيۈكتۇر، ئاللاھقا ھەمدۇسانالار بولسۇن».

ھېيت نامىزى ئوقۇلىدىغان يەرگە ئەنە شۇ شەكىلدە بارىمىز.

4- روزا ھېيت نامىزىنىڭ ئوقۇلۇش شەكلى

ئا- روزا ھېيت نامىزى بولسۇن، قۇربان ھېيت نامىزى بولسۇن، ھېچبىر ھېيت نامىزىغا ئەزان – تەكبىر ئوقۇلمايدۇ.

ئە- ئىمامنىڭ ياكى مەزىن (مۇئەززىن) نىڭ «ھازىر ناماز باشلىنىدۇ دېگەندەك» ئېلان قىلىشى بىلەن جامائەت ئورنىدىن تۇرۇپ سەپ بولىدۇ.

ب- بۇ ئەسنادا ھەممەيلەننىڭ كۆڭلىدە روزا ھېيت نامىزى ئوقۇش نىيىتى بولىدۇ. نىيەتنى ئاغزىدا سۆزلەش ياخشى ئەمەس، چۈنكى نىيەتنىڭ ئورنى قەلبتۇر.

پ- ئالدى بىلەن ئىمام «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ نامازغا شۇرۇ قىلىدۇ (نامازغا باشلايدۇ)، جامائەت ئىمامغا ئەگىشىپ، ئىچىدە «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ نامازغا شۇرۇ قىلىدۇ.

ت- ئىمام ۋە جامائەت ئىچىدە سانا (سۇبھانەكەللاھۇممە ۋەبىھەمدىكە ۋەتەبارەكەسمۇكە ۋەتەئالا جەددۇكە ۋەلائىلاھە غەيرۇكە نى) ئىچىدە ئوقۇيدۇ.

ج- سانادىن كېيىن ئىمام ئۈچ قېتىم ئۈنلۈك «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ تەكبىر ئېيتىدۇ. ئىمامنىڭ ھەر تەكبىر ئېيتىشىدا جامائەت ئىمامغا ئەگىشىپ ئىچىدە «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ تەكبىر ئېيتىدۇ.

چ- ئاندىن ئىمام ئىچىدە «ئەئۇزۇ بىللاھى مىنەششەيتانىر رەجىم، بىسمىللاھىررەھمانىر رەھىم» نى ئوقۇغاندىن كېيىن، فاتىھە سۈرىسىنى ۋە باشقا بىرسۈرىنى (بۇ سۈرىنىڭ ئەئلا سۈرىسى بولۇشى ياخشىدۇر) ئۈنلۈك ئوقۇيدۇ. جامائەت جىم تۇرۇپ ئاڭلايدۇ.

خ- ئاندىن ئىمام «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ رۇكۇغا بارىدۇ، جامائەتمۇ ئىمامغا ئەگىشىپ ئىچىدە «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ رۇكۇغا بارىدۇ. ئاندىن ئىمام «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ سەجدىگە بارىدۇ، جامائەتمۇ ئىمامغا ئەگىشىپ ئىچىدە «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ سەجدىگە بارىدۇ. ھېيت نامازلىرىنىڭ رۇكۇ ۋە سەجدىلىرىدە ئوقۇلىدىغان زىكىر – تەسبىھلەر باشقا نامازلاردىكىگە ئوخشاشتۇر.

د- ئاندىن ئىمام «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ ئىككى سەجدىدىن باش كۆتۈرۈپ ئىككىنچى رەكئەتنى ئوقۇش ئۈچۈن ئورنىدىن تۇرىدۇ، جامائەتمۇ ئىمامغا ئەگىشىپ ئىچىدە «ئەللاھۇ ئەكبەر» ئورنىدىن تۇرۇشىدۇ.

ر- ئىمام ئورنىدىن تۇرۇپ ئىچىدە «بىسمىللاھ…» نى ئوقۇغاندىن كېيىن فاتىھەنى ۋە بىر سۈرىنى (بۇ سۈرىنىڭ غاشىيە سۈرىسى بولۇشى ياخشىدۇر) ئۈنلۈك ئوقۇيدۇ، جامائەت جىم تۇرۇپ ئاڭلايدۇ.

ژ- ئىمام قىرائەتتىن كېيىن يەنى فاتىھەنى ۋە بىر سۈرىنى ئوقۇپ بولغاندىن كېيىن ئۈچ قېتىم «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ ئۈنلۈك تەكبىر ئېيتىدۇ، جامائەتمۇ ھەر تەكبىردە ئىمامغا ئەگىشىپ ئىچىدە «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ تەكبىر ئېيتىدۇ.

س- ئاندىن ئىمام قايتا «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ تۆتىنچى تەكبىرنى ئېيتىپ رۇكۇغا بارىدۇ، جامائەت ئىمامغا ئەگىشىپ ئىچىدە «ئەللاھۇ ئەكبەر» دەپ رۇكۇغا بارىدۇ.

ش- ھېيت نامىزىنىڭ قالغان قىسمى ئادەتتىكى نامازغا ئوخشايدۇ، يەنى ئولتۇرۇش، ئەتتەھىيياتۇ… دۇرۇت ۋە دۇئالار باشقا نامازلاردا قانداق ئوقۇلسا، ھېيت نامىزىدىمۇ شۇنداق ئوقۇلۇپ، ناماز ئاخىرلاشتۇرۇلىدۇ.

غ- ئىمام نامازدىن سالام بەرگەندىن كېيىن جۈمە خۇتبىسىگە ئوخشاش ئىككى خۇتبە ئوقۇيدۇ، جامائەت جىم ئولتۇرۇپ ئاڭلايدۇ.

ئىككىنچى خۇتبىنىڭ ئاخىرلىشىشى بىلەن ھېيت نامىزى ئاخىرلاشقان بولىدۇ.

يىغىپ ئېيتقاندا ھېيت نامىزى ئىككى رەكئەت بولۇپ، ئۇنىڭ ئادەتتىكى نامازغا ئوخشىمايدىغان تەرەپلىرى بار. شۇنىڭ ئۈچۈن ئىمامنىڭ بەرگەن تەلىمىگە دىققەت بىلەن قۇلاق سېلىشىمىز ۋە ھېيت نامىزىنى شۇ بويىچە ئوقۇشىمىز كېرەك.

5- ناماز ئوقۇلۇپ بولغاندىن كېيىن قىلىنىدىغان ئىشلار

ئا- ھېيت نامىزىدىن كېيىن بىر – بىرىمىزنىڭ ھېيتىنى مۇبارەكلەش ياخشىدۇر. مەسىلەن: جامەدىن ياكى ھېيت نامىزى ئوقۇلغان يەردىن چىقىپ، جامائەت بىلەن قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈپ «ئاللاھ قوبۇل قىلسۇن، ھېيتلىرىغا مۇبارەك بولسۇن» دېيىشىشىمىز ياخشى ئىشتۇر.

ئە- ھېيت نامىزىدىن قايتىشتا، مۇمكىن بولسا ھېيت نامىزىغا بارغان يولىمىزدىن باشقا بىر يول بىلەن قايتىشىمىز ياخشىدۇر.

6- ھېيت كۈنلىرىدە قىلىنىدىغان ئىشلار

ئا- ھېيت كۈنلىرىدە بىر – بىرىمىز بىلەن ھېيتلىشىشىمىز، يەنى ئاتا – ئانىمىزدىن باشلاپ پۈتۈن ئۇرۇق – تۇغقانلىرىمىز ۋە باشقا دوستلىرىمىز بىلەن بىر – بىرىمىزنىڭ ئۆيىنى زىيارەت قىلىشىشىمىز ناھايىتى ياخشى ئىشتۇر.

ئە- ھېيت كۈنلىرىدە نامازلارنى جامائەت بىلەن ئوقۇش، زىكىر – تەسبىھ ئېيتىش، قۇرئان تىلاۋەت قىلىش قاتارلىق ياخشى ئىشلارنى ئۈزلۈكسىز داۋاملاشتۇرۇشىمىزلازىم.

ب- ھېيت كۈنلىرىدە پېقىر – مىسكىنلەرگە خەير – سەدىقە قىلىش، يېتىم – يېسىرلارنىڭ بېشىنى سىلاش، غېرىب - غۇرۋالارغا خەير – ساخاۋەت قىلىش كېرەك.

پ- بۇ ئۇلۇغ كۈنلەردە پۈتۈن دۇنيادىكى قېرىنداشلىرىمىز ئۈچۈن ئاللاھ تەئالاغا دۇئا قىلىشىمىز كېرەك.

ت- ھېيت مۇناسىۋىتى بىلەن بالا – چاقىلىرىمىزنىڭ يىمەك – ئىچمەك ۋە كىيىم – كىچەكلىرىنى ئىسراپ قىلمىغان ئاساستا كەڭ – كەڭرى قىلىپ بېرىمىشىز ياخشىدۇر.

ج- ھېيتتا شەرىئەت رۇخسەت قىلغان (دىن – دىيانەتنى مەسخىرە قىلمايدىغان، ئەخلاقنىڭ بۇزۇلۇشىغا ۋە گۇناھ – مەئسىيەتكە چاقىرمايدىغان، ئەر – ئاياللار ئارىلىشىپ ئوينالمايدىغان) ئويۇن – تاماشالارنى قىلشقا بولىدۇ.

7- ھېيتتىن كېيىن قىلىنىدىغان ئىشلار

ئا- رامىزاندا ياخشى ئادەم بولۇشقا باغلانغان بېلىمىز، ھېيت بىلەن بوشاپ كەتمەسلىكى لازىم.

ئە- رامىزان بويىچە ئادەتلەنگەن تەقۋالىقىمىزنى ئەينەن داۋاملاشتۇرۇشىمىزلازىم. يەنى رامزاننىڭ چىقىپ كېتىشى بىلەن «تەرىتىمىز سۇنۇپ كەتمىسۇن!».

ب- ھېيتتىن كېيىن، ھېيت ئېيى چىقىپ كېتىپ بولغۇچە 6 كۈن نەپلە روزا تۇتۇشىمىز ياخشىدۇر. بۇ روزىنى ئارقىمۇئارقا تۇتۇشىمىز شەرت ئەمەس.

پ- بەرىكەت ۋە رەھمەت ئېيى بولغان رامىزان چىقىپ كەتكەن بىلەن، رەھمەت ۋە بەرىكەتنىڭ ئەسلا تۈگىمەيدىغانلىقىنى ئۇتنۇماسلىقىمىز، شۇنداقلا ئۇنىڭغاھەر دائىم لايىق بولۇپ تۇرۇشىمىز لازىم.

ھېيتىڭلارغا مۇبارەك بولسۇن!

بۇ كۈنلەر غەنىيمەتتۇر!

alimoglu — Fri, 27 Aug 2010 07:40:01 +0000

بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم

مۆھتەرەم قېرىنداشلار! مۇبارەك رامىزان ئېيىنىڭ ئەڭ ئۇلۇغ ئون كۈنى كىرىش ئالدىدا تۇرۇۋاتىدۇ.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇ ئون كۈن كىرسە، ياتاق – يوتقانلىرىنى يىغىۋىتەتتى، ئىبادەت ئۈچۈن بىلىنى مەھكەم باغلايتتى، ئائىلىسىنى ئىبادەت قىلىۋېلىشلىرى ئۈچۈن ئويغۇتاتتى.

بىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتى بويىچە بۇ ئۇلۇغ كېچە ۋە كۈندۈزلەرنى غەنىيمەت بىلىپ كۈچىمىزنىڭ يېتىشىچە ئەمەل – ئىبادەت قىلىۋېلىشىمىز، گۇناھلىرىمىزنىڭ مەغپىرەت، دۇئالىرىمىزنىڭ ئىجابەت بولۇشى ئۈچۈن تىرىشىشىمىز كېرەك! «ئاللاھنىڭ رەھمىتى ياخشى ئىش قىلغۇچىلارغا يېقىندۇر»!

قېرىنداشلار! رامىزانغا يېتىشىپ، بۇ ئايدا روزا تۇتۇش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە مەغپىرىتىگە ئېرىشەلمىگەن كىشى ناھايىتى چوڭ زىيان تارتقان بولىدۇ.

رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئونىغا يېتىشىپ كېچىلىرى تەھەججۇد نامىزى ئوقۇش، قۇرئان تىلاۋەت قىلىش ۋە ئاللاھقا ئىلتىجا قىلىش ئارقىلىق روھىنى ھۇزۇرلاندۇرالمىغان كىشى نۇرغۇنلىغان ياخشىلىقتىن مەھرۇم قالغان بولىدۇ.

ئى بۇ ئاينى ئەمەل – ئىبادەت بىلەن ئۆتكۈزگەن بەندىلەر! سىلەرگە مۇبارەك بولسۇن. چۈنكى سىلەر بۇ ئاينىڭ قەدرىنى بىلىپ كۈندۈزى روزا تۇتتۇڭلار، كېچىلىرى نەپلە ناماز ئوقۇدۇڭلار ۋە ئاللاھقا دۇئا قىلدىڭلار، ئاللاھ يولىدا خەير – سەدىقە قىلدىڭلار.

سىلەر بۇ ئەمەللىرىڭلار بىلەن «سەۋر قىلغۇچىلار، راستچىل بولغۇچىلار، ئىتائەت قىلغۇچىلار، مېلىنى ياخشىلىققا سەرپ قىلغۇچىلار ۋە سەھەر ۋاقىتلىرىدا ئىستىغپار ئېيتقۇچىلار» قاتارىدىن ئورۇن ئالدىڭلار. ئالدىمىزدىكى ئون كۈن ئىچىدە بۇ ئورۇن ئالمىشىپ كەتمىسۇن!

بۇ ئون كۈننىڭ تاق كېچىلىرىنىڭ بىرىدە يەنى قەدىر كېچىسىدە قۇرئان كەرىم نازىل قىلىنغان. بۇ مۇ ئاللاھ تەئالانىڭ بىزگە قىلغان بىر ئىنئامىدۇر. چۈنكى «قەدىر كېچىسى مىڭ ئايدىن ياخشىدۇر»، ئاللاھنىڭ بەندىلىرىدىن مۇئمىن بىر بەندە ئۇ كېچىدە ئاللاھقا دۇئا قىلسا، دۇئاسى ئىجابەت قىلىندۇ.

شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇ كېچىنى تائەت – ئىبادەت ۋە دۇئا – تەلەپلەر بىلەن ئۆتكۈزۈشكە تىرىشايلى! ئۇ كېچىدە ئۆزىمىزنىڭ، ئاتا – ئانىمىزنىڭ، ئائىلىمىزنىڭ ۋە پۈتكۈل مۇسۇلمان قېرىنداشلىرىمىزنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتلىك بەخت – سائادىتى ئۈچۈن ئاللاھ تەئالاغا دۇئا قىلايلى!

شۇنى ئۇنتۇمايلىكى: تەجىرىبىلىك تىجارەتچى پۇرسەتنى غەنىيمەت بىلىدۇ، ئېلىم – سېتىم پەيتلىرىنى قولدىن بەرمەيدۇ، قۇلىقى بازار باھالىرىدا بولىدۇ؛ پايدا تېپىش يولىدا كەلگەن جاپالارغا چىدايدۇ، كۆڭۈلسىزلىكلەرگە سەۋر قىلىدۇ، سەپەر قىيىنچىلىرىغا بەرداشلىق بېرىدۇ، ئېغىر ئىشلارنى قىلىشتىن باش تارتمايدۇ.

ئەنە شۇنىڭغا ئوخشاش بۇ دۇنيادا ئاخىرەتلىك تىجارەتنىڭمۇ مەۋسۇملىرى بار. ئۇ مەۋسۇملارنىڭ بىرى، ھەتتا ئەڭ ياخشىسى رامىزان ئېيىدۇر. قۇرئان كەرىم بۇ ئايدا نازىل قىلىنغان. بۇ ئايدا جەننەتنىڭ ئىشىكلىرى ئېچىلىدۇ، دوزاخنىڭ ئىشىكلىرى ئېتىلىدۇ، شەيتانلار باغلىنىدۇ، نەپىسلەر تەربىيىلىنىدۇ.

قېرىنداشلار! ئەنە شۇ ئۇلۇغ ئاي چىقىپ كېتىش ئالدىدا تۇرۇۋاتىدۇ. بۇ ئاي ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا يا پايدىمىزغا، يا زىيىنىمىزغا گۇۋاھلىق بېرىدۇ. ئەگەر بىز بۇ ئاينىڭ كۈندۈزلىرىنى روزا تۇتۇش بىلەن، كېچىلىرىنى نەپلە ناماز ئوقۇش، قۇرئان تىلاۋەت قىلىش ۋە دۇئا – تەلەپ قىلىش بىلەن ئۆتكۈزگەن بولساق، پايدىمىزغا گۇۋاھلىق بېرىدۇ؛ ناۋادا ئۇنداق ئۆتكۈزمىگەن بولساق، زىيىنىمىزغا گۇۋاھلىق بېرىدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ بەندىسى! ئاللاھ سەندىن ھېساب ئالماستىن بۇرۇن، سەن بۇ ئۇلۇغ كۈنلەردە ئۆزۈڭدىن ئۆزۈڭ بىر ھېساب ئېلىپ باق ۋە كۆزلىرىڭنى يۇمۇپ ئەمەل دەپتىرىڭگە بىر نەزەر سېلىپ چىق؛ ئەگەر ئۇ دەپتەردە ناماز، روزا، ياخشلىق، خەير – سەدىقە، مەرھەمەت ۋە باشقىلارغا ياردەم قىلىش قاتارلىق ئىشلارنىڭ يېزىلغانلىقىنى كۆرسەڭ، بىلگىنكى سەن ئاللاھنىڭ ياخشى بەندىسىسەن.

يەنە شۇنى بىلگىنكى: دۇنيايىڭدىن گېلىڭغا يەپ – ئىچكىنىڭ، ئۈستۈڭگە كەيگىنىڭ ۋە ئاخىرىتىڭ ئۈچۈن ئەۋەتكىنىڭ سېنىڭكىدۇر.

تۇتقان روزاڭ سېنى پاكلىيالىدىمۇ، پاكلىيالمىدىمۇ؟ روزىنى راستىنلا ئاللاھ رىزاسى ئۈچۈن تۇتتۇڭمۇ ياكى باشقا مەقسەتتە تۇتتۇڭمۇ؟ تۇتقان روزاڭ سېنى بىھۇدە سۆز – ھەرىكەتتىن، ئاللاھقا مىننەت قىلىشتىن ۋە ئىنسانلارغا ئازار بېرىشتىن ساقلىيالىدىمۇ، ساقلىيالمىدىمۇ؟ سەن بۇ سوئاللارنى ۋىجدانىڭدىن بىر سوراپ باق.

ئەگەر ۋىجدانىڭ سوئاللىرىڭغا سەلبىي جاۋابلار بەرسە، دەرھال ئۈزۈڭنى ئەيىبلا، بۇ ئۇلۇغ كېچىلەردە ئورنۇڭدىن تۇرۇپ رەببىڭگە مۇناجات قىل ۋە مۇنۇ دۇئانى ئوقۇ:

«رەببىمىز! بىز ئۆزىمىزگە ئۆزىمىز زۇلۇم قىلدۇق، ئەگەر ئۆزلىرى بىزنىڭ گۇناھلىرىمىزنى كەچۈرمىسىلە ۋە بىزگە مەرھەمەت قىلمىسىلا بىز زىيان تارتقۇچىلاردىن بولۇپ كېتىمىز».

ئاللاھ ھەممىمىزنى بۇ ئون كۈننى ئەڭ ياخشى شەكىلدە ئۆتكۈزگىلى، بۇنىڭدىن كېيىن كۆپ رامىزانلارغا يېتىشكىلى، شۇنداقلا ئۇ رامىزانلاردا روزا تۇتقىلى نېسىپ قىلسۇن، ئامىن!

ئۆيدە يالاڭباش يۈرسەم بولامدۇ؟

alimoglu — Thu, 26 Aug 2010 10:58:42 +0000

ئەسسالام ئەلەيكۇم ھۆرمەتلىك ئۇستاز! رامىزىنىڭىزغا مۇبارەك بولسۇن. سىزدىن سورايدىغان سۇئالىم:

ئاياللار ئۆز ئۆيلىرىدە نامەھرەم بولمىغان ئەھۋالدا يالاڭ باش، كالتە يەڭ كىيىملەر بىلەن پائالىيەت قىلسا بۇ ھال ئائىلىدە بەرىكەت بولماسلىققا، ئىبادەتلەرنىڭ قوبۇل بولماسلىقىغا، ئۆيگە پەرىشتىنىڭ كىرمەسلىكىگە سەۋەپ بۇلامدۇ؟ بۇ گەپنىڭ دىنىمىزدا ئاساسى بارمۇ؟

مەن ئادەتتە ئۆيدە كۆپىنچە مۇشۇنداق يۈرەتتىم. ئەمما بىر داموللا ئاتىلدىغان كىشى بىر سۆھبەتتە مۇشۇنداق دېۋىدى، بىلىم سەۋىيەم چەكلىك بولغانلىقتىن ئاڭقىرالمىدىم. ئەۋرەت نامەھرەملەردىن يوشۇرۇلىدىغان بولغاچ، دەپ چۈشەنگەنلىگىم ئۈچۈن شۇنداق قىلغان ئىدىم.

بۇ سۆزنى يولدىشىم ئاڭلىغاندىن كېيىن پەرىشتىلەر ئاياللارغا نامەھرەم دەپ بېكىتىلگەن بىرەر ئايەت ياكى بىرەر ھەدىس كۆرمىدۇق، سوراپ باقايلى، دەپ سىزگە مۇراجىئەت قىلدۇق.

بۇ ھەقتە چۈشەنچە بەرسىڭىز، ئاللاھنىڭ بۇ توغرىدىكى ھۆكۈملىرىنى بىزگە يەتكۈزۈپ كۆڭلىمىزنى ئەمىن قىلشىمىزغا، ئەمەللىرىمىزنى ئوڭلىشىمىزغا ياردەم قىلسىڭىز. ئاللاھ رەھمەت قىلسۇن. ھۆرمەت بىلەن رەنا

ۋە ئەلەيكۇم ئەسسەلام

سىزنىڭمۇ رامىزىنىڭىزغا مۇبارەك بولسۇن، سوئالىڭىزنىڭ جاۋابى:

ئايال كىشىنىڭ يۈزى، ئىككى قولى (بېغىشىغىچە) ۋە ئىككى پۇتى (ئىككى ئوشۇقنىڭ ئاستى قىسمى) قاتارلىق يەرلىرىدىن باشقا پۈتۈن بەدىنى ئەۋرەتتۇر، يەنى يۆگىشى پەرزدۇر. ئايال كىشى بۇ پەرزنى سىرتقا چىققان چېغىدا ياكى نامەھرەم كۆرۈپ قېلىش ئېھتىمالى بولغان يەرلەردە كەڭ ۋە قېلىن كىيىملەرنى كىيىش ئارقىلىق ئادا قىلىدۇ.

ئۆيىدە چېغىدا بولسا، يالغۇز بولسا ياكى يېنىدا ئېرىلا بولسا ئۇ پەرزنى ئادا قىلىشىنىڭ ئەھمىيىتى يوق. يەنى ئايال كىشى ئۆز ئۆيىدە يالغۇز بولسا ياكى يېنىدا ئېرىلا بولسا، خالىغان كىيىملەر بىلەن ھەتتا ھېچ كىيىم كەيمەي يۈرەلەيدۇ. چۈنكى بۇ تەقدىردە بۇ ئايالنىڭ ئەۋرەت يەرلىرىنى ئۆيىنىڭ تاملىرى يۆگەپ تۇرغاچقا نامەھرەم كۆرمەيدۇ، كۆرۈش ئېھتىمالىمۇ يوق.

پەرىشتە مەسىلىسىگە كەلسەك، ئىنسان كىيىم بىلەن بولسۇن يالىڭاچ بولسۇن دائىم ئۇنىڭ ئەتراپىدا پەرىشتىلەر بولىدۇ. ھەتتا ھەر بىر ئىنساننىڭ ئىككى دۇلىسىدا ئىككى پەرىشتە بولىدۇ. بۇلار ئۇ ئىنساندىن ھېچقانداق چاغدا ئايرىلمايدۇ. ئاللاھ تەئالا مۇنداق دەيدۇ:

«وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ. إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ»

«شۈبھىسىزكى بىز ئىنساننى ياراتتۇق، بىز ئۇنىڭ كۆڭلىگە كەلگەننى بىلىمىز، بىز ئۇنىڭغا جان تومۇرىدىنمۇ يېقىنمىز.

ئۇنىڭ قىلمىشلىرىنى خاتىرىلەپ تۇرىدىغان ئىككى خاتىرىلىگۈچى بار. ئۇلارنىڭ بىرى ئۇنىڭ ئوڭ تەرىپىدە، يەنە بىرى ئۇنىڭ سول تەرىپىدە ئولتۇرماقتىدۇر»- قاف سۈرىسى 16- ۋە 17- ئايەتلەر.

لېكىن ئىنساننىڭ پەرىشتىلەرگە قارشى بىر جاۋابكارلىقى يوقتۇر. ئايال كىشىنىڭ ئەۋرەت يەرلىرىنى يۆگىشىمۇ پەرىشتىلەرگە قارشى ئەمەس، ئىنسانلارغا قارشىدۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن ئاياللار ئۆز ئۆيلىرىدە خالىغانچە كىيم كىيىپ يۈرسە بولىدۇ.

قۇرئان كەرىمدە ئايال كىشىنىڭ ئەۋرىتى ئۈچكە ئايرىلىدۇ، يەنى ئايال كىشىنىڭ بەدىنىدىن يۆگىشى پەرز بولغان يەرلىرى ئەتراپىدىكى كىشىلەرگە قاراپ ئۈچكە بۆلۈنىدۇ:

1- نامەھرەمنىڭ ئالدىدا يۆگىشى پەرز بولغان يېرى يۈزى، ئىككى قولى ۋە پۇتى (ئوشۇقىنىڭ ئاستى قىسمى) قاتارلىق يەرلىرىدىن باشقا پۈتۈن بەدىنىدۇر.

2- ئەرلىرى، ئاتىلىرى، قېيناتىلىرى، ئۆز ئوغۇللىرى، ئۆگەي ئوغۇللىرى، قېرىنداشلىرى، قېرىنداشلىرىنىڭ ئوغۇللىرى، ھەمشىرىلىرىنىڭ ئوغۇللىرى، ئۆزىنىڭ تونۇش ئاياللىرى، قول ئاستىدىكى قۇل-چۆرىلەر، جىنسىي ئارزۇسى بولمىغان ئەرلەر ۋە ئاياللارنىڭ ئۇياتلىق يەرلىرىنى تېخى پەرق ئەتمىگەن بالىلار قاتارلىقلارنىڭ يېنىدا زىننەت ئورۇنلىرىدىن- بويۇنلىرىنىڭ ئۈستى يەنى باشلىرى، بىلەكلىرى ۋە پاچاقلىرى يەنى ئوشۇقلىرىنىڭ بىرئاز ئۈستۈن تەرەپلىرى قاتارلىق يەرلىرىدىن- باشقا يەرلىرىدۇر، يەنى ئۇلارنىڭ ئالدىدا بۇ يەرلىرىنى يۆگىشى لازىم. ئاللاھ تەئالا مۇنداق دەيدۇ:

«وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُوْلِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»

«مۇئمىن ئاياللارغىمۇ ئېيتقىن: نامەھرەملەرگە تىكىلىپ قارىمىسۇن. ئىپپەتلىرىنى ساقلىسۇن. زىننەتلىرىنى ئاشكارىلىمىسۇن – ئۇ زىننەتلەرنىڭ ئوچۇق بولغان قىسمى مۇستەسنا-. ياغلىقلىرى بىلەن جەيب (بويۇن ۋە كۆكرەك) لىرىنى ياپسۇن. زىننەتلىرىنى ئەرلىرىدىن، ئاتىلىرىدىن، قېيناتىلىرىدىن، ئۆز ئوغۇللىرىدىن، ئۆگەي ئوغۇللىرىدىن، قېرىنداشلىرىدىن، قېرىنداشلىرىنىڭ ئوغۇللىرىدىن، ھەمشىرىلىرىنىڭ ئوغۇللىرىدىن، ئاياللىرىدىن، قول ئاستىدىكىلەردىن، جىنسىي ئارزۇسى بولمىغان ئەرلەردىن ۋە ئاياللارنىڭ ئۇياتلىق يەرلىرىنى تېخى پەرق ئەتمىگەن بالىلاردىن باشقا ھېچكىمنىڭ يېنىدا ئاچمىسۇن. يوشۇرغان زىننەتلىرىنى بىلىنسۇن دەپ پۇتلىرىنى ئۇرمىسۇن. ئى مۇئمىنلار! ھەممىڭلار ئاللاھقا تەۋبە قىلىڭلار. شۇنداق قىلساڭلار مۇرادىڭلارغا يېتەلەيسىلەر»- نۇر سۈرىسى 31 – ئايەتلىرى.

بۇ ئايەت مەزمۇنىدىن مۇنۇ ھۆكۈملەر چىقىدۇ:

ئاياللار نامەھرەمنىڭ ئالدىدا يۈزى، ئىككى قولى ۋە پۇتى (ئوشۇقىنىڭ ئاستى قىسمى) قاتارلىق يەرلىرىدىن باشقا پۈتۈن بەدىنىنى يۆگىشى پەرزدۇر.

ئاياللار ئەرلىرى، ئاتىلىرى، قېيناتىلىرى، ئۆز ئوغۇللىرى، ئۆگەي ئوغۇللىرى، قېرىنداشلىرى، قېرىنداشلىرىنىڭ ئوغۇللىرى، ھەمشىرىلىرىنىڭ ئوغۇللىرى، ئۆزىنىڭ تونۇش ئاياللىرى، قول ئاستىدىكى قۇل-چۆرىلەر، جىنسىي ئارزۇسى بولمىغان ئەرلەر ۋە ئاياللارنىڭ ئۇياتلىق يەرلىرىنى تېخى پەرق ئەتمىگەن بالىلار قاتارلىقلارنىڭ يېنىدا زىننەت ئورۇنلىرىنى- بويۇنلىرىنىڭ ئۈستى يەنى باشلىرى، بىلەكلىرى ۋە پاچاقلىرى يەنى ئوشۇقلىرىنىڭ بىرئاز ئۈستۈن تەرەپلىرى قاتارلىق يەرلىرىنى- يۆگىمىسە گۇناھكار بولمايدۇ.

3- بالاغەتكە يەتمىگەن بالىلىرىنىڭ يېنىدا كىندىكى بىلەن ئىككى تىزىنىڭ ئارىسىنى يۆگىشى پەرزدۇر. ئاللاھ تەئالا يەنە مۇنداق دەيدۇ:

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِن قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُم مِّنَ الظَّهِيرَةِ وَمِن بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاء ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَّكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُم بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ. وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ»

«ئى مۇئمىنلار! قۇللىرىڭلار، چۆرىلىرىڭلار ۋە تېخى بالاغەتكە يەتمىگەن بالىلىرىڭلار يېنىڭلارغا كىرىش ئۈچۈن شۇ ئۈچ ۋاقىتتا سىلەردىن ئىجازەت سورىسۇن: بامدات نامىزىدىن ئىلگىرى، چۈشلۈك ئىستىراھەت ئۈچۈن كىيىملىرىڭلارنى سالىدىغان چېغىڭلاردا ۋە خۇپتەن نامىزىدىن كېيىن. بۇ ئۈچ ۋاقىت، يېپىشىڭلار كېرەك بولغان يەرلىرىڭلار ئېچىلىدىغان ۋاقىتلاردۇر. بۇلاردىن باشقا ۋاقىتلاردا ئۇلار يېنىڭلارغا ئىجازەتسىز كىرسە سىلەرگىمۇ، ئۇلارغىمۇ ھېچ گۇناھ بولمايدۇ. چۈنكى ئۇلار يېنىڭلارغا كۆپ كىرىپ- چىقىدىغانلاردۇر. سىلەر بىر- بىرىڭلارنىڭ يېنىغا كىرىپ- چىقىپ تۇرىسىلەر. ئاللاھ سىلەرگە ئايەتلىرىنى ئەنە شۇنداق بايان قىلىدۇ. ئاللاھ بىلگۈچىدۇر، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.

بالىلىرىڭلار بالاغەتكە يەتكەندە، يېنىڭلارغا كىرىش ئۈچۈن ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكىلەر ئىجازەت سورىغاندەك ئىجازەت سورىسۇن. ئاللاھ سىلەرگە ئايەتلىرىنى ئەنە شۇنداق بايان قىلىدۇ. ئاللاھ بىلگۈچىدۇر، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.»- نۇر سۈرىسى 58-59.

بۇ ئايەتلەرنىڭ مەزمۇنى بويىچە ئاياللار تېخى بلاغەتكە يەتمىگەن بالىلىرىنىڭ يېنىدا كىندىكى بىلەن ئىككى تىزىنىڭ ئارىسىدىن باشقا يەرلىرىنى يۆگىمىسىمۇ بولىدۇ. چۈنكى ئايال كىشىنىڭ ئىككى تىزى بىلەن كىندىكىنىڭ ئارىسى، ئېرىدىن باشقا ھېچكىمگە ئېچىشى دۇرۇس بولمايدىغان يەردۇر. ئاللاھ تەئالا قۇرئان كەرىمدە بۇ يەرنى فەرج «فرج» دەپ ئاتايدۇ، شۇنداقلا ئاياللارنى بۇ يېرىنى ئەرلىرىدىن باشقا پۈتكۈل كىشىلەردىن ساقلاشقا ئەمر قىلىدۇ. مۇئمىنۇن سۈرىسىنىڭ 5- ئايىتى بۇنى كۆرسىتىدۇ.

خوش! ئەمدى كېلەيلى ئايال كىشىنىڭ ناماز ئوقۇغان چېغىدىكى قىياپىتىگە:

ئاللاھ تەئالا مۇنداق دەيدۇ:

«يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاساً يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشاً …»

«ئى ئادەم بالىلىرى! بىز سىلەرگە ئەۋرىتىڭلارنى ياپىدىغان كىيىم ۋە سىلەر زىننەتلىنىدىغان كىيىم نازىل قىلىپ بەردۇق…»- ئەئراف سۈرىسى 26.

ئاللاھ تەئالا يەنە مۇشۇ سۈرىنىڭ 31- ئايىتىدە مۇنداق دەيدۇ:

«يَا بَنِي آدَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ…»

«ئى ئادەم بالىلىرى! ھەر ناماز قىلىدىغان يېرىڭلاردا زىننەتلىنىدىغان كىيىمىڭلارنى كىيىڭلار…»- ئەئراف سۈرىسى 31- ئايەت.

مانا بۇ ئايەتلەرنىڭ مەزمۇنىغا ئاساسەن ئاياللار نامىزىنى، ئۆيىدە ئوقۇسۇن سىرتتا ئوقۇسۇن، يېنىدا نامەھرەم بولسۇن بولمىسۇن زىننەتلىنىدىغان كىيىمى بىلەن يەنى سىرتقا چىققۇدەك قىياپىتى بىلەن ئوقۇشى كېرەك.

مۇۋەپپەقىيەت ئاللاھدىندۇر.

ئاياللار قەبىر زىيارەت قىلسا بولامدۇ؟

alimoglu — Mon, 23 Aug 2010 09:42:03 +0000

سوئال:

ئاياللار تۇپراق بېشىغا چىقسا بولامدۇ؟

جاۋاب:

ئاياللارنىڭ قەبىر زىيارەت قىلىشى ياخشى ئەمەس، چۈنكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: «ئاللاھ قەبىرلەرنى زىيارەت قىلغۇچى ئاياللارغا لەنەت قىلدى» دېگەن- تىرمىزى رىۋايەت قىلغان.

ئاياللارنىڭ قەبىر زىيارەت قىلىشىنىڭ ياخشى كۆرۈلمەسلىكىنىڭ ھېكمىتى شۇكى:

ئاياللار ئەرلەرگە قارىغاندا ھېسسىاياتچانراق بولغانلىقى ئۈچۈن قەبىر بېشىدا ئاۋاز كۆتۈرۈپ يىغلاش ياكى ئۆلۈكلەرگە دۇئا قىلىش، ئۇلارنى چاقىرىش ۋە ئۇلاردىن بىر نەرسە تىلەش… قاتارلىق ئىشلارنى سادىر قىلىش ئېھتىمالى بار. بۇ ئىشلار دىنىمىزدا ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەنلىك ھېساپلىنىدۇ.

ئاياللار بۇ ئىشلاردىن ساقلانغان ئاساستا مەھەللە قەبرىستانلىقىنى بەزى ۋاقىتتا زىيارەت قىلسا بولىدۇ. چۈنكى يۇقارقى ھەدىستىكى «زىيارەت قىلغۇچى ئاياللار» دەپ تەرجىمە قىلىنغان كەلىمە «زەۋۋارات» بولۇپ، بۇنىڭ تۇلۇق تەرجىمىسى :«كۆپ زىيارەت قىلغۇچى ئاياللار» دېگەن بولىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە بۇ توغرۇلۇق مۇنداق بىر رىۋايەتمۇ بار:

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا قېرىندىشى ئابدۇررەھماننىڭ قەبرىسىنى زىيارەت قىلغاندا، ئۇنىڭدىن «ئاياللار قەبرە زىيارەت قىلىشتىن مەنئى قىلىنمىغانمىدى؟» دەپ سورالغان ئىدى، ئۇ: «شۇنداق، بۇرۇن مەنئى قىلىنغان، لېكىن كېيىن رۇخسەت قىلىنغان» دېگەن شەكىلدە جاۋاپ بەرگەن.- ھاكىم ۋە بەيھەقى رىۋايەت قىلغان.

دۇئايى قۇنۇت2

alimoglu — Thu, 19 Aug 2010 06:50:24 +0000

ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم

ماڭا ياردەم قىلىپ تۈۋەندىكى دۇئانىڭ تەرجمىسنى يوللاپ بەرگەن بولسىڭىز:

«ئاللاھۇممەھدىني فىيمەن ھەدەيتە ۋەئافىني فيمەن ئافەيتە ۋەتەۋەللەنىي فىيمەن تەۋەللەيتە ۋەبارىكلي فىيمەن ئەئتەيتە ۋەقىنى شەررە ماقەزەيتە فەئىننەكە تەقزىي ۋەلا يۇقزا ئەلەيكە ۋەئىننەھۇ لايەزىللۇ مەن ۋالەيتە ۋەلا يەئىززۇ مەن ئادەيتە تەبارەكتە رەببەنا ۋەتەئالەيتە».

ھۆرمەت بىلەن: ئابدۇرېھىم

ۋە ئەلەيكۇم ئەسسەلام

«ئى ئاللاھ! سەن ھىدايەت بەرگەن كىشىلەرنىڭ قاتارىدا ماڭىمۇ ھىدايەت بەرگىن، سەن سالامەتلىك بەرگەن كىشىلەرنىڭ قاتارىدا ماڭىمۇ سالامەتلىك بەرگىن، سەن دوست تۇتقان كىشىلەرنىڭ قاتارىدا مېنىمۇ دوست تۇتقىن، سەن ماڭا بەرگەن نەرسىلەرنى مەن ئۈچۈن بەرىكەتىلىك قىلىپ بەرگىن، مېنى ھۆكۈملىرىڭنىڭ يامىنىدىن ساقلىغىن، سەن ھۆكۈم قىلىسەن، ساڭا ھۆكۈم قىلىنمايدۇ، سەن دوست تۇتقان كىشى خار بولمايدۇ، سەن دۈشمەن تۇتقان كىشى ئەزىز بولمايدۇ، سەن ئۇلۇغسەن ئى رەببىمىز ۋە ئۈستۈنسەن!».

ئى روزىدار قېرىندىشىم!

alimoglu — Wed, 18 Aug 2010 07:16:41 +0000

بىسمىللاھىر رھمانىر رەھىم

مۆھتەرەم قېرىنداشلار! بىز ھازىر رامزان ئېيىدا ياشاۋاتىمىز. ئەلھەمدۇ لىللاھ روزىمىزنى تۇتۇپ، ئاللاھ تائالانىڭ بىر ئەمرىنى ئورۇنداشقا تىرىشىۋاتىمىز. ئاللاھ تەئالادىن روزىمىزنى ۋە باشقا ئىبادەتلىرىمىزنى قوبۇل قىلىشىنى تىلەيمىز.

روزىنىڭ پەزىلىتى ئۇلۇغ، ساۋابى كۆپ، مۇكاپاتى كاتتىدۇر. روزىنىڭ ساۋابىنى ئاللاھ تەئالا ئۆزى بېرىدۇ. ئاللاھ رىزاسى ئۈچۈن يېمەك – ئىچمىكىنى تەرك ئەتكەن مۇئمىنغا ئاللاھ تەئالا جەننەتنىڭ مېۋىلىرىدىن يېگۈزىدۇ ۋە ئۇنى »سەلسەبىل» دېگەن بۇلاقنىڭ سۈيى بىلەن سۇغىرىدۇ.

«روزىدار ئادەمنىڭ ئاغزىنىڭ بەد بۇيى، ئاللاھنىڭ نەزەرىدە ئىپارنىڭ ھىدىدىنمۇ خۇش پۇراقتۇر».

«جەننەتنىڭ رەييان دەپ ئاتىلىدىغان بىر ئىشىكى بار بولۇپ، ئۇ ئىشىكتىن پەقەت روزا تۇتقۇچىلارلا كىرىدۇ».

«ئۇنداق تەقۋادارلار ئاخىرەتتە سايىلاردا بولىدۇ، بۇلاقلارنىڭ سۇلىرىدىن ئىچىدۇ، كۆڭلى تارتقان مېۋىلەردىن يەيدۇ، ئاللاھ تەئالا ئۇلارغا ‹يەڭلار ۋە ئىچىڭلار، لەززەتلىك ۋە سىڭىشلىق بولسۇن، چۈنكى سىلەر ئەمەل قىلغان ئىدىڭلار› دەيدۇ».

روزا بىلەن نەپىسلەر پاكلىنىدۇ، بەدەنلەر ساغلاملىشىدۇ . ئىنسان، پەرىشتە بىلەن ھايۋاننىڭ ئوتتۇرىسىدىكى بىر مەخلۇقتۇر. ئۇ، ئاللاھ تەئالا بۇيرۇغان ئەمەل – ئىبادەتلەرنى قىلسا روھى پاكلىنىدۇ، دىلى ئاقىرىدۇ، ئەقلى ئۆتكۈرلىشىدۇ، كۆڭلى ئېچىلىدۇ، پىكرى يۈكسىلىدۇ، شۇنداقلا ئاللاھنىڭ رىزاسىغا ئېرىشىدۇ، قىيامەت كۈنى پەيغەمبەرلەر، سىددىقلەر ۋە شېھىتلەر بىلەن بىللە بولىدۇ. يەنى ئۇ، ئىبادەت قىلىش بىلەن پەرىشتىلىككە يېقىنلىشىپ، ھايۋانلىقتىن يىراقلىشىدۇ.

گېلىغىلا كۆڭۈل بۆلۈپ كەتكەن ئىنسان، ئادەم شەكلىدىكى ھايۋانغا ئايلانغان بولىدۇ. بۇ تەقدىردە ئۇ، يېگۈچىلەرگە تائام، پايدىلانغۇچىلارغا بىر سايمان بولىدۇ.

ئى ئادەم بالىسى! ئاللاھ تەئالا ساڭا بۇ قىسقا مۇددەتلىك ھاياتتا ئىختىيار بەرگەن. ئۇنداقتا سەن ئۆزۈڭ ئۈچۈن خالىغىنىڭنى تاللا. يا بۇ پانىي دۇنيانىڭ ۋاقىتلىق مەنپەئەتىنى تاللا، ياكى ئۇ باقىي دۇنيانىڭ ئەبەدىي راھەتىنى تاللا. شۇنى ئۇنتۇماكى: سېنىڭكى تۈگەيدۇ، ئاللاھنىڭكى تۈگىمەيدۇ. ئاللاھ توغرا يولنى تاللاپ ئۇدۇل ماڭغۇچىلارغا پۈتمەس – تۈگىمەس نېمەتلەر ئاتا قىلىدۇ.

شۇ ئۇزۇن ۋە ئىسسىق كۈنلەردە روزا تۇتقان كىشىنىڭ ساۋابى ناھايىتى چوڭدۇر. چۈنكى ئۇنىڭ بېشىدا ئاللاھدىن باشقا نازارەتچى يوقتۇر، ئۇ پەقەت ئاللاھدىن قورققانلىقى ئۈچۈنلا روزا تۇتىدۇ. «روزا تۇتقۇچىغا ئىككى خۇشاللىق بار؛ بىرى ئىپتار قىلغان چېغىدا، يەنە بىرى ئاللاھغا مۇلاقات بولغان چېغىدا».

ئى روزا تۇتۇۋاتقان كىشى! ئى ئاللاھنىڭ بەندىسى! روزىنى پەقەت ماددىي نەرسىلەرنى تەرك ئېتىشتىنلا ئىبارەت دەپ ئويلاپ قالما. روزا ماددىي نەرسىلەرنى تەرك ئېتىش بىلەن بىرگە نۇرغۇنلىغان مەنىۋى نەرسىلەرنىمۇ تەرك ئېتىشتىن ئىبارەتتۇر. مەسىلەن:

يالغان سۆزلەش، غەيۋەت قىلىش، تۆھمەت قىلىش، يالغان گۇۋاھلىق بېرىش قارشى جىنسقا شەھۋانىي كۆز بىلەن قاراش (ئۆز ئايالى ياكى ئۆز ئېرى بولسىمۇ شۇنداق) قاتارلىق ئىشلارنىڭ ھەر بىرى روزىغا دەخلى يەتكۈزىدۇ. نۇرغۇنلىغان روزىدار كىشى تۇتقان روزىسىدىن ئاچ ۋە ئۇسسۇز قېلىشتىن باشقا بىر نەرسىگە ئېرىشەلمەيدۇ.

«يالغان سۆزلەشنى ۋە يالغان سۆز بىلەن ئەمەل قىلىشنى تەرك ئەتمىگەن كىشىنىڭ يېمەك – ئىچمىكىنى تەرك ئېتىشىگە ئاللاھ موھتاج ئەمەس».

تىلىنى بىھۇدە سۆزدىن، كۆزىنى ھارامدىن يىغمىغان، يامان سۆز ۋە قەبىھ ئىشلارنى تەرك ئەتمىگەن، گۇناھ – مەئسىيەتتىن قول ئۈزمىگەن كىشى روزا تۇتقانمۇ بولمايدۇ، روزا تۇتمىغانمۇ بولمايدۇ. ئۇ، ئۆزىنى قىينىغان بولىدۇ، ساۋابقا ئېرىشەلمەيدۇ، بۇ ئۇلۇغ ئىبادەتنىڭ سىررىنى بىلەلمىگەن بولىدۇ. ئاللاھ بىزنى بۇنداقلارنىڭ قاتارىدىن بولۇپ قېلىشتىن ساقلىسۇن!

تەراۋىھ قانداق ناماز؟

alimoglu — Mon, 16 Aug 2010 08:45:13 +0000

بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم

مۇقەددىمە

رامىزان ئېيىدا خۇپتەندىن كېيىن جامائەت بولۇپ ئوقۇلۇپ كەلگەن ناماز خەلق ئىچىدە «تەراۋىھ» دەپ ئاتىلىدۇ. بۇ شۇنداق بىر نامازكى، ئادەتتە مەسچىت – جامەلەرگە كەلمەيدىغانلارمۇ رامىزان ئېيى بويىچە بۇ نامازنى ئوقۇش ئۈچۈن جامائەتكە قېتىلىدۇ، ھەتتا بەش ۋاخ ناماز ئوقۇمايدىغانلارمۇ رامىزاننىڭ باشلىرىدا بىرقانچە كۈن بۇ نامازغا ھازىر بولىدۇ.

لېكىن مۇناسىۋەتلىك ھەدىسلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ رامىزان كېچىلىرىدە ئوقۇغان نامىزىنىڭ تەراۋىھ ئەمەس، تەھەججۇد نامىزى ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. چۈنكى تەھەججۇد نامىزى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا پەرز ئىدى.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇ پەرزنى ئۆيىدە ئادا قىلاتتى. رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئونىدا مەسچىتتە ئېتىكاپتا ئولتۇرغان چاغلىرىدا مەسچىتنىڭ ئىچىدىكى ۋاقىتلىق ھۇجرىسىدا ئادا قىلاتتى.

پەيغەمبىرىمىز بىر رامىزاندا بۇ ئادىتى بويىچە مەسچىتنىڭ ئىچىدىكى ۋاقىتلىق ھۇجرىسىدا ئۇ پەرزنى ئادا قىلىۋاتقان (تەھەججۇد ئوقۇۋاتقان) چېغىدا، مەسچىتتە ھازىر بولغان مۇسۇلمانلار بورىنىڭ ئارقىسىدىن پەيغەرمبىرىمىزگە ئىقتىدا قىلىپ تەھەججۇد ئوقۇغان. پەيغەمبىرىمىز ئۈچ كۈن بۇ توغرۇلۇق ئۇلارغا بىر نەرسە دېمىگەن، تۆتىنچى كۈنى ئۇلارنى بۇنداق قىلىشتىن توسقان.

ئەھۋال مۇشۇنداق تۇرۇقلۇق پەيغەمبىرىمىزنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن رامىزان ئېيىغا مەخسۇس تەراۋىھ دەپ ئاتىلىدىغان بىر ناماز پەيدا قىلىنىپ، پەيغەمبىرىمىزنىڭ تەھەججۇد نامىزى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ھەدىسلىرى، بۇ يېڭى پەيدا قىلىنغان تەراۋىھ نامىزىغىمۇ دەلىل قىلىنغان. شۇڭا ئۇ ھەدىسلەر ھەدىس كىتابلىرىدا ھەم كىتابۇتتەھەججۇد «كتاب التهجد» دا، ھەم كىتابۇ سەلاتىت تەراۋىھى «كتاب صلاة التراويح» دا، زىكىر قىلىنىدۇ.

دېمەك، پەيغەمبىرىمىزنىڭ ھايات ۋاقتىدا ئاللاھ تەئالا تەرىپىدىن تاماملانغانلىقى ئېلان قىلىنغان دىنىمىزدا، پەيغەمبىرىمىزنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن مانا مۇشۇنداق بىر ناماز پەيدا قىلىنغان.

بۇ مەسىلىنىڭ ھەقىقىتىنى بىلىش ۋە باشقىلارغا توغرىسىنى يەتكۈزۈش ئۈچۈن مۇناسىۋەتلىك ئايەت ۋە ھەدىسلەرنىڭ ھەممىسىنى بىرلىكتە مۇلاھىزە قىلىپ تۇرۇپ، ئاندىن بىر نەتىجىگە بېرىشىمىزغا توغرا كېلىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن تۆۋەندە بۇ ھەقتە بىرقەدەر تەپسىلىي توختىلىمىز.

1- تەھەججۇد نامىزى

ئاللاھ تەئالا مۇنداق دەيدۇ:

«نامازنى كۈندۈزى كۈن قايرىلغاندىن تارتىپ كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى باسقۇچىلىك بولغان ئارىلىقتا ئوقۇغىن. سەھەر ۋاقتىنىڭ نامىزىنىمۇ ئوقۇغىن، چۈنكى سەھەر ۋاقتىنىڭ نامىزىغا كېچىنىڭ ۋە كۈندۈزنىڭ پەرىشتىلىرى ھازىر بولىدۇ.

كېچىنىڭ بىر قىسمىدا قۇرئان ئوقۇپ ناماز ئوقۇش ئۈچۈن ئويغانغىن. بۇ، (يەنى كېچە نامىزى) ساڭا مەخسۇس بىر ئىبادەتتۇر…»- ئىسرا 17/78- ۋە 79- ئايەتلەر.

ئاللاھ تەئالا بۇ ئىككى ئايەتنىڭ بىرىنچىسىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى بەش ۋاقىت نامازنى ئوقۇشقا بۇيرۇغاندىن كېيىن، ئىككىنچى ئايەتتە، ئۇنى كېچىسى ئورنىدىن تۇرۇپ ناماز ئوقۇشقا بۇيرۇيدۇ ۋە «نافىلەتەن لەكە (بۇ، ساڭا مەخسۇس بىر ئىبادەتتۇر)» سۆزى بىلەن بىرىنچى ئايەتتە بۇيرۇلغان بەش ۋاقىت نامازنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىگىمۇ پەرز ئىكەنلىكىنى، كېچە نامىزى (تەھەججۇد) نىڭ بولسا، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغىلا پەرز ئىكەنلىكىنى بايان قىلىدۇ.

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ نامازنى، رامىزان كېچىلىرىدە بولسۇن، باشقا ئاينىڭ كېچىلىرىدە بولسۇن 11 رەكئەتتىن ئارتۇق ئوقۇمىغانلىقىنى رىۋايەت قىلىدۇ.- بۇخارى، تەراۋىھ 1، تەھەججۇد 3؛ مۇسلىم، سەلاتۇلمۇسافىرىن 125؛ تىرمىزى، سەلات 208؛ نەسەئى، قىيامۇل لەيل 36؛ مۇۋەتتا، سەلاتۇل لەيل 3؛ مۇسنەد ئەھمەد، 6/36، 73، 104.

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا يەنە پەيغەمبەر ئەلەيھىسالامنىڭ بۇ نامازنى 7 رەكئەت، 9 رەكئەت، 11 رەكئەت ۋە 13 رەكئەت ئوقۇيدىغانلىقىنىمۇ رىۋايەت قىلىدۇ. لېكىن 13 رەكئەت ئوقۇغان چېغىدا بۇنىڭ ئىچىدە ۋىتىر ۋە بامداتنىڭ ئىككى رەكئەت سۈننىتىنىڭمۇ بارلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.- بۇخارى، كىتابۇتتەھەججۇد 10.

خۇلاسە:

ئا- تەھەججۇد نامىزى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا پەرز، ئۈممىتىگە سۈننەتتۇر. رەكئەت سانى ۋىتىر بىلەن قوشۇپ ئەڭ ئارتۇق بولغاندا 11 رەكئەتتۇر.

ئە- تەھەججۇدنىڭ ۋاقتى خۇپتەندىن كېيىن تاڭ يورۇغۇچىلىك بولغان ئارىلىقتۇر. لېكىن ئوقۇلغان نامازنىڭ «تەھەججۇد نامىزى» بولۇشى ئۈچۈن بىر مۇددەت ئۇخلاپ ئۇيقۇدىن ئويغۇنۇپ، ئاندىن ئوقۇش لازىم. چۈنكى بۇ نامازنىڭ «تەھەججۇد» دېگەن ئىسمى كېچىسى ئۇيقۇدىن ئويغۇنۇپ ئوقۇلىدىغان ناماز دېگەن بولىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە تۆۋەندىكى ئايەتلەرمۇ بۇنىڭغا دالالەت قىلىدۇ:

ئاللاھ تەئالا تەقۋادارلارنى مەدھىيىلەپ مۇنداق دەيدۇ:

«ئۇلار سەھەرلەردە مەغپىرەت تىلىگۈچىلەردۇر»- ئال ئىمران 3/17،

«ئۇلار سەھەرلەردە مەغپىرەت تىلەيتتى»- زارىيات 51/18.

بۇ ئايەتلەردىكى «سەھەرلەردە مەغپىرەت تىلەش» ۋىتىردا ئوقۇلىدىغان قۇنۇت دۇئاسىغا ئىشارەت قىلىدۇ. قۇنۇت دۇئاسىنىڭ سەھەرلەردە قىلىنىشى ۋە بۇ دۇئا ئوقۇلىدىغان ۋىتىر نامىزنىڭ تەھەججۇد نامىزنىڭ ئاخىرىدىكى تاق رەكئەت ئىكەنلىكى، تەھەججۇد نامىزىنىڭ، قۇنۇت دۇئاسى ئوقۇلىدىغان ئەڭ ئاخىرقى تاق رەكئىتىنىڭ كېچىنىڭ تاڭ يورۇشتىن بۇرۇنقى قىسمىغا توغرا كېلىدىغان بىر ۋاقىتتا ئوقۇلىدىغانلىقىغا دالالەت قىلىدۇ. چۈنكى ئەرەبچىدە تاڭ يورۇشقا ئاز قالغاندىكى ۋاقىتقا سەھەر دېيىلىدۇ.- لىسانۇل ئەرەب، ئەسسىھاھ فىللۇغە، ئەلقامۇسۇل مۇھىت، مۇئجەمۇ مەقايىسىل لۇغە.

ب- تەھەججۇدنى مەسچىت – جامەلەردە جامائەت بولۇپ ئوقۇشقىمۇ بولىدۇ، لېكىن ئۆيدە يالغۇز ئوقۇش ئەۋزەلدۇر. چۈنكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام تەھەججۇد نامىزىنى مەسچەتتە ئۆزىگە ئىقتىدا قىلىپ ئوقۇغۇچىلارغا «قىلمىشىڭلارنى بىلدىم، ئى ئىنسانلار! بۇنىڭدىن ئېتىبارەن بۇ نامازنى ئۆيۈڭلاردا ئوقۇڭلار. چۈنكى كىشىنىڭ پەرز نامازدىن باشقا نامازلىرىنى ئۆيىدە ئوقۇغىنى ئەۋزەلدۇر» دېگەن.- بۇخارى، ئەزان 81.

پ- ئەر – ئايال مۇسۇلمانلارنىڭ، رامىزان ئېيىنىڭ كېچىلىرى بولسۇن، باشقا ئايلارنىڭ كېچىلىرى بولسۇن ھەر كېچە ئورنىدىن تۇرۇپ ۋىتىر بىلەن قوشۇپ 7 رەكئەت، 9 رەكئەت، ئارتۇق بولغاندا 11رەكئەت تەھەججۇد نامىزى ئوقۇشى ئىنتايىن ياخشى ئىشتۇر. چۈنكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۆزىنىڭ ئوقۇشى پەرز بولغان تەھەججۇد نامىزىنى ئوقۇشقا پۈتۈن ئۈممەتنى تەشۋىق قىلغان.

2- تەراۋىھ نامىزىغا دەلىل قىلىنغان ھەدىس:

ئۇرۋە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دەيدۇ: ماڭا ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق خەۋەر بەردى: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىر كېچىسى ئوتتۇرا كېچىدە چىقىپ مەسچىتتە (نەپلە) ناماز ئوقۇدى. بىرقانچە كىشى ئۇنىڭغا ئىقتىدا قىلىپ ناماز ئوقۇدى. ئەتىگىنى ئىنسانلار بۇنى سۆزلەشتى. شۇنىڭ بىلەن ئىككىنچى كېچىسى تېخىمۇ كۆپ كىشى يىغىلدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام يەنە ناماز ئوقۇدى. يىغىلغانلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئىقتىدا قىلىپ ناماز ئوقۇدى. يەنە ئەتىگىنى ئىنسانلار بۇنى سۆزلەشتى. شۇنىڭ بىلەن ئۈچىنچى كېچىسى مەسچىت ئەھلى كۆپەيدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام چىقىپ ناماز ئوقۇدى. يىغىلغانلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئىقتىدا قىلىپ ناماز ئوقۇدى.

تۆتىنچى كېچىسى بولغاندا مەسچىتكە ئادەملەر سىغماي قالدى. بۇ قېتىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بامدات نامىزىغىچە چىقمىدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام چىقىپ بامدات نامىزىنى ئوقۇپ بولۇپ ئىنسانلارغا ئالدىنى قىلدى ۋە شاھادەت كەلىمىسىنى ئوقۇدى. ئاندىن كېيىن مۇنداق دېدى: «مەقسەتكە كەلسەك، يىغىلغانلىقىڭلاردىن خەۋىرىم بار. لېكىن ئۇ نامازنىڭ سىلەرگە پەرز قىلىنىپ، سىلەرنىڭ ئادا قىلالماي قېلىشىڭلاردىن قورقتۇم».

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋاپات قىلىندى. بۇ ناماز شۇ پېتى يەنى جامائەت بولۇپ ئوقۇلمىغان ھالەتتە قالدى.- بۇخارى، سەلاتۇتتەراۋىھ 1، جۇمۇئە 29؛ مۇسلىم، مۇسافىرىن 177 ۋە 178؛ مۇۋەتتا، سەلات فى رامىزان 1؛ ئەبۇ داۋۇد، سەلات 318؛ نەسەئى، قىيامۇللەيل 4.

ئەسكەرتىش:

بۇ ھەدىستىكى «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام چىقىپ» دېگەن ئىپادىلەر، «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۆيىدىن مەسچىتكە تەراۋىھ ئوقۇغىلى چىقىپ» دېگەن بولماستىن، «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەسچىتتىكى (بورىدا ياسالغان) ھۇجرىسىدا تەھەججۇدنى ئۆرە تۇرۇپ ئوقۇش ئۈچۈن ئورنىدىن تۇرۇپ» دېگەن بولىدۇ. بۇ، ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا رىۋايەت قىلغان تۆۋەندىكى ھەدىسلەردە ئېنىق زىكىر قىلىنىدۇ.

بۇخارى بۇ ھەدىسنى جامىئۇسسەھىھ ناملىق مەشھۇر كىتابىدا بىرقانچە يەردە رىۋايەت قىلىدۇ. بىز بۇ ھەدىستە بايان قىلىنغان ئىشنىڭ ھەقىقىتىنى بىلىش ئۈچۈن ئۇ ھەدىسنى ، يەنە شۇ بۇخارى رىۋايەت قىلغان تۆۋەندىكى ھەدىسلەر بىلەن بىرلىكتە چۈشىنىشىمىزگە توغرا كېلىدۇ:

ئا- ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام كېچىسى ھۇجرىسىدا ناماز ئوقۇيتتى. ھۇجرىنىڭ تېمى پەس ئىدى. ئىنسانلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ گەۋدىسنى كۆردى. شۇنىڭ بىلەن بىر قىسىم كىشىلەر ئورنىدىن تۇرۇپ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ نامىزىغا ئەگىشىپ (پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئىقتىدا قىلىپ) ناماز ئوقۇدى. بۇلار ئەتىگىنى بۇنى سۆزلەشتى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىككىنچى كېچىسىمۇ تۇرۇپ ناماز ئوقۇدى. يەنە بىر قىسىم كىشىلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ نامىزىغا ئەگىشىپ ناماز ئوقۇدى. ئۇلار بۇنى ئىككى كېچە يا ئۈچ كېچە قىلدى. ئۇنىڭدىن كېيىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام چىقمىدى، يەنى ھۇجرىسىدا ئورنىدىن تۇرۇپ ناماز قىلمىدى. ئەتىگىنى ئىنسانلار بۇنى زىكىر قىلىشقان ئىدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: «كېچە نامىزىنىڭ سىلەرگە پەرز قىلىنىشىدىن قورقتۇم» دېدى.- بۇخارى، ئەزان 80.

ئە- يەنە ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ بىر بورىسى بار ئىدى، ئۇنى كۈندۈزى يەرگە سالاتتى، كېچىسى ھۇجرا قىلاتتى. شۇنىڭ بىلەن بىر قىسىم كىشىلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ يېنىغا يىغىلىپ ئارقىسىدا ناماز ئوقۇدى.- بۇخارى، ئەزان 81.

ب- زەيد ئىبنى سابىت رەزىيەللاھۇئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام رامىزاندا بورىدىن بىر ھۇجرا ياساپ كېچىلىرى ئۇنىڭ ئىچىدە ناماز ئوقۇدى. شۇنىڭ بىلەن ساھابىلەردىن بىر قىسىم كىشىلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ نامىزىغا ئەگىشىپ (پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئىقتىدا قىلىپ) ناماز ئوقۇدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇنى بىلىپ، ئولتۇرۇۋالدى. ئاندىن كېيىن ئورنىدىن تۇرۇپ ئۇلارغا: «قىلمىشىڭلارنى بىلدىم، ئى ئىنسانلار! بۇنىڭدىن ئېتىبارەن بۇ نامازنى ئۆيۈڭلاردا ئوقۇڭلار. چۈنكى كىشىنىڭ پەرز نامازدىن باشقا نامازلىرىنى ئۆيىدە ئوقۇغىنى ئەۋزەلدۇر» دېدى.- بۇخارى، ئەزان 81.

بۇ ھەدىسلەرنىڭ مەزمۇنىغا ئاساسەن، تەراۋىھ نامىزىغا دەلىل قىلىپ كۆرسىتىلىۋاتقان يۇقىرىدىكى ھەدىس، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئونىدا ئېتىكاپتا ئولتۇرۇۋاتقان مەزگىلىدە بولغان بىر ئەھۋالنى بايان قىلىدۇ. بۇنى تۆۋەندىكى ھەدىسمۇ ئوتتۇرىغا قويىدۇ:

ئەبۇ زەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دەيدۇ: بىر رامىزان ئېيىدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىلەن بىللە روزا تۇتتۇق. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئاينىڭ ئاخىرقى يەتتە كۈنىگە قەدەر بىزگە ئىمام بولۇپ ھېچ (نەپلە) ناماز ئوقۇمىدى. ئاينىڭ ئاخىرقى يەتتە كۈنى قالغاندا يەنى رامىزان ئېينىڭ 23– كۈنى، تا كېچىنىڭ ئۈچتىن بىرى كەتكۈچىلىك ناماز ئوقۇدى. ئاندىن 6– كېچىسى يەنى رامىزاندىن 6 كۈن قالغاندىكى كېچە بىز بىلەن ناماز ئوقۇمىدى. بەشىنچى كېچىسى يەنى رامىزاندىن 5 كۈن قالغاندىكى كېچە بىز بىلەن تا كېچىنىڭ يېرىمى كەتكۈچىلىك ناماز قىلدى. بىز: «يا رەسۇلەللاھ! بۇ كېچىنىڭ قالغان قىسمىدىمۇ بىز بىلەن ناماز ئوقۇغان بولسىلا!» دېگەن ئىدۇق، ئۇ: «ئىمام قايتقۇچىلىك ئۇنىڭ بىلەن بىللە ناماز ئوقۇغان كىشىگە بىر كېچە ناماز ئوقۇغاننىڭ ساۋابى يېزىلىدۇ» دېدى.

ئاندىن ئايدىن ئاخىرقى ئۈچ كۈن قالغۇچىلىك بىز بىلەن ناماز ئوقۇمىدى. ئايدىن ئۈچ كۈن قالغان كېچىسى بىز بىلەن ناماز ئوقۇدى. بۇ نامازغا ئائىلىسىنى ۋە ئاياللىرىنى چاقىردى. رەسۇلۇللاھ بۇ نامازنى شۇنداق ئۇزۇن ئوقۇدىكى، بىز زولۇقنىڭ ۋاقتى چىقىپ كېتەرمۇ دەپ ئەندىشە قىلدۇق.- ئەبۇ داۋۇد، سەلات 318؛ تىرمىزى، روزا 81؛ نەسەئى، سەھىۋ 103، قىيامۇللەيل 4.

خۇلاسە:

ئا- رامىزان كېچىلىرىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مەسچىتتە ئوقۇغىنى باشقا ئايلارنىڭ كېچىلىرىدە ئۆيىدە ئوقۇپ كەلگەن تەھەججۇد نامىزىدۇر. چۈنكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئونىدا ئېتىكاپتا ئولتۇراتتى.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇ ئادىتى بويىچە بىر رامىزاندا مەسچىتتە ئۆزى ئۈچۈن بورىدا بىر ھۇجرا ياساپ، شۇنىڭ ئىچىدە ئېتىكاپتا ئولتۇرغان ۋە تەھەججۇد نامىزىنى شۇ ھۇجرىسىنىڭ ئىچىدە ئوقۇغان. بۇ ئەسنادا مەسچىتتە ھازىر بولغان ساھابىلەر بورىنىڭ ئارقىسىدىن رەسۇلۇللاھقا ئىقتىدا قىلىپ تەھەججۇد ئوقۇغان.

بۇ ئىش ئۈچ قېتىم بولغان. تۆتىنچى كېچىسى پەيغەمبىرىمىز ئۇلارنىڭ بۇ قىلمىشىنى كۆرۈپ، ئورنىدىن تۇرۇپ تەھەججۇد ئوقۇمىغان ۋە بامداتتىن كېيىن ئۇلارغا بۇ تەھەججۇدنى ئۆيلىرىدە ئوقۇشنى تەۋسىيە قىلغان.

ئە- پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ بىر قېتىم ئېتىكاپتا ئولتۇرغان چېغىدا مەسچىتنىڭ ئىچىدىكى (بورىدا ياسالغان ۋاقىتلىق) ھۇجرىسىدا تەھەججۇد ئوقۇغانلىقى، ئۇ چاغدا مەسچىتتە بولغانلارنىڭ ئۈچ كېچە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئىقتىدا قىلىپ تەھەججۇد ئوقۇغانلىقى، كۈنىمىزدە «ئىسلام دۇنياسى» دا خۇپتەندىن كېيىن جامائەت بولۇپ ئوقۇلۇۋاتقان تەراۋىھ نامىزىغا ئەسلا دەلىل بولمايدۇ.

شۇنىڭ ئۈچۈن ئاللاھنىڭ دىنىدا تەراۋىھ دەپ ئاتىلىدىغان، رامىزان ئېيىدىلا ئوقۇلىدىغان بىر ناماز يوق دەپ ئۈزۈپ ئېيتىشقا بولىدۇ.

تىرىشچانلىق بىزدىن، مۇۋەپپەقىيەت ئاللاھدىندۇر.

يۇڭدالمىغان توخۇنى يېگىلى بولامدۇ؟

alimoglu — Sat, 07 Aug 2010 09:47:43 +0000

ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم

سوئال:

قايناقسۇغا بېسىپ تازلىغان توخۇنى يىيىشكە بولامدۇ؟؟؟؟؟؟؟؟ سورىغۇچى: ئىلام

ۋە ئەلەيكۇم ئەسسەلام

سوئالىڭىزغا جاۋاب بېرىشتىن بۇرۇن سىزدىن بىر نەرسە سوراشنى ئۇيغۇن كۆردۈم:

6 كەلىمىلىك سوئال جۈملىسىگە 8 دانە سوئال بەلگىسى قويۇپسىز. بىر دانە بولسىمۇ كۇپايە قىلاتتى! قالغا 7 سىنى ئېلىپ قالغان بولسىڭىز لازىم بولغاندا ئىشلىتەر ئىدىڭىز!

جاۋاب:

قايناق سۇغا بېسىپ يۇڭدالغان توخۇنىڭ گۆشىنى يېيىشكە بولمايدۇ. چۈنكى قايناق سۇغا توخۇنى باسقاندا توخۇنىڭ تېرىلىرىنىڭ كۆزنەكلىرى ئېچىلىپ ئىچىگە مەينەت سۇ كىرىۋالىدۇ. توخۇنى قايناق سۇدىن ئالغان ھامان ئۇ كۆزنەكلەر ئېتىلىۋالىدۇ، مەينەت سۇلار كۆزنەكلەرنىڭ ئىچىدە قالىدۇ. كېيىن يۇغان بىلەنمۇ نىجاسەت (مەينەت سۇ) ئىچىگە ئۆتۈپ كەتكەچكە ئۇنى چىقىرىش مۇمكىن بولمايدۇ. نىجاسەت ئارلىشىپ قالغان نەرسە نىجىس بولۇپ، ئۇنداق نەرسىنى يېيىش قۇرئان ۋە ھەدىسنىڭ ھۆكمى بىلەن قەتئىي ھارامدۇر.

لېكىن قىزىق سۇغا بېسىپ يۇڭدالغان توخۇلارنى يېيىشكە ۋە پۇشۇرۇپ سېتىشقا بولىدۇ. چۈنكى توخۇ فېرمىلىرىدا توخۇ بېسىلىدىغان سۇنىڭ قىزىقلىق دەرىجىسى 52 گرادۇس ئەتراپىدا بولىدۇ، ئەڭ يۇقىرى بولغاندا 60 دىن ئېشىپ كەتمەيدۇ. 60 دىن ئېشىپ كەتسە توخۇنىڭ تېرىسىدىكى كۆزنەكلەر ئېچىلىدۇ. مۇتەخەسسىس كىشىلەرنىڭ دېىيىشىچە 60 دىن تۆۋەن دەرىجىدىكى قىزىق سۇدا توخۇنىڭ تېرىلىرىدىكى كۆزنەكلەر ئېچىلمايدۇ، شۇنداقلا ئىچىگە مەينەت سۇ كىرىۋالمايدۇ.

شۇنىڭ ئۈچۈن توخۇ فېرمىلىرىدا قىزىق سۇغا بېسىپ يۇڭدالغان توخۇلارنى يېيىشكە بولىدۇ. لېكىن قىزىقلىق دەرىجىسى 60 گرادۇستىن يۇقىرى قايناق سۇغا بېسىپ يۇڭدالغان توخۇلارنى يېيىشكە ۋە پۇشۇرۇپ سېتىشقا بولمايدۇ. بۇنىڭغا ئاساسەن ئۆيلەردە قازاندا ياكى چوگۇندا ۋاراقشىتىپ قاينىتىلغان سۇلارغا بېسىپ يۇڭدالغان توخۇلارنى يېيىشكە ۋە پۇشۇرۇپ سېتىشقا بولمايدۇ.

ئەزان چاقىرامدىم؟

alimoglu — Sat, 07 Aug 2010 09:02:03 +0000

ئەسسەلامۇ ئەلەيكۇم

سوئال:

ئىنىم يېڭى تۇغۇلغاندا ئۆيدىكىلەر ئۇنىڭغا «جەسۇر» دەپ ئىسىم قويماقچى بولۇپ بىر قارى كىشىنى ئىسىم قويۇپ بېرىش ئۈچۇن تەكلىپ قىلغان، ئەمما ئۇ كىشى بۇ ئىسىم ئېغىزغا كەلمەيدىكەن دەپ بالىغا «نەسۇرۇللا» دەپ ئىسىم قويۇپتۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭ ئەزان چاقىرىلغان ئىسمى شۇ بولۇپ قالدى، لېكىن نوپوستىكى ئىسمى ھېلىھەم جەسۇر.

بۇ ئىشقا ئويدىكىلەر سەل قاراپتۇ، بۇ يىل ئىنىم 7 گە كىردى، ئەمدى ئۇنىڭ ئىسمىنى قايتا ئەزان چاقىرىپ جەسۇر دەپ قويساق بولامدۇ؟ مەن ئاكىسى بولۇش سۈپىتىم بىلەن ئەزان چاقىرىپ قويسام بولامدۇ؟ (ئاتام تۈگەپكەتكەن)، سىلىدىن جاۋاپ كۈتۈپ ـ ئەزىمەت

ۋە ئەلەيكۇم ئەسسەلام

ئۇنىڭغا ئەزان چاقىرىش كەتمەيدۇ. بالىنىڭ ئىسمىنىڭ قايسى ئىسىم بولۇشىنى خالىساڭلار، ئۇنى شۇ ئىسىم بىلەن ئاتىساڭلار ۋە شۇ ئىسمىنى نوپۇسىغا يازدۇرساڭلار بولىدۇ. چۈنكى ئەزان، بالا دۇنياغا كېلىپ تۇنجى قېتىم ئىسلامنىڭ شۇئارىنى ۋە ئىماننىڭ ئاساسلىرىنى ئاڭلىسۇن دەپ، ئۇ تۇغۇلغان چېغىدىلا ئوقۇلىدۇ. بۇ، سۈننەتتۇر. بۇ ھەقتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەدىسى بار.

دىققەت قىلىدىغان بولساق، ئىنسان سەكراتتا چاغدىمۇ ئۇنىڭغا تەۋھىد كەلىمىسى تەلقىن قىلىنىدۇ (يەنى ئۇنىڭ يېنىكىدىكى كىشى ياكى كىشىلەردىن بىرى ئۇنىڭغا تەۋھىد كەلمىسىنى ئۆگىتىدۇ، ئەگەر ئوقۇيالمىسا ئۆزى ئۈنلۈك ئوقۇيدۇ) بۇمۇ، سۈننەتتۇر.

دېمەك ئىنسان دۇنياغا كەلگەن چېغىدا تۇنجى قېتىم تەۋھىد كەلىمىسىنى ئاڭلايدۇ. دۇنيادىن كەتكەن چېغىدىمۇ ئەڭ ئاخىرىدا تەۋھىد كەلىمىسىنى تىلىغا ئېلىپ ياكى ئاڭلاپ كېتىدۇ.

بالىنىڭ ئىسمىنى قويغاندا «ئوڭ قۇلىقىغا ئەزان سول قۇلىقىغا تەكبىر ئوقۇلىشى» غا دائىر ھېچقانداق ئاساس يوق. شۇنداقتىمۇ بالىنىڭ ئىسمىنى قويغاندا «ئوڭ قۇلىقىغا ئەزان، سول قۇلىقىغا تەكبىر ئوقۇش» ئادىتى پەيدا بولۇپ، بۇ ئادەتنىڭ تۈپەيلىدىن بالا تۇغۇلغان ۋاقىتتا ئۇنىڭغا ئەزان ئوقۇش سۈننىتى ئۇنتۇلۇپ كەتكەن. بۇ سۇننەت ئۆز جايىدا ئادا قىلىنسا ياخشى بولىدۇ. بۇ سۈننەت، بالىنى بىرى قۇچىقىغا ئېلىپ تۇرۇپ نامازغا ئوقۇغاندەك بىر ئەزان ئوقۇش بىلەن ئادا بولىدۇ.

يېغىپ ئېيتقاندا بالىغا ئەزان ئوقۇلىدىغان ئىش، بالا تۇغۇلغان چاغدا ئېلىپ بېرىلىدۇ. بالىنىڭ ئىسمى، بالا تۇغۇلۇپ يەتتىنچى كۈنى قويۇلىدۇ. بۇ، «بۇ بالىنىڭ ئىسمى مۇنداق بولسۇن» دەپ بالىنىڭ ئەقىقىسىگە يىغىلغانلارنىڭ ئوتتۇرىسىدا ئېلان قىلىشتىنلا ئىبارەت. ئىسىم يۆتكىگەندىمۇ ئەزان- تەكبىر ئوقۇلمايدۇ.

روزىنى قاچان تۇتىمىز؟

alimoglu — Sat, 07 Aug 2010 07:46:24 +0000

ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم

سوئال:

بۇ يىل قايسى كېچىسى رامىزان روزىسىنى تۇتىمىز؟ مەن ئاي كۆرۈشنى ئۇقمايتتىم. تەپسىلىيرەك جاۋاب بەرسەڭلار. ھۆرمەت بىلەن: يۈكسەل

ۋە ئەلەيكۇم ئەسسەلام

قېرىندىشىم! بۈگۈن يەنى 2010- يىلى 8- ئاينىڭ 7- كۈنى شەنبە، ھىجرىيە 1431- يىلى 8- ئېيى شەئباننىڭ 26- كۈنىدۇر. بۇ شەئبان ئېيىنىڭ 29- كۈنى ئاخشام ئاي كۆرسەك، شۇ كېچىسى رامىزان روزىسىنى تۇتۇپ قوپىمىز. ناۋادا بۇ شەئبان ئېيىنىڭ 29- كۈنى ئاخشام ئاي كۆرەلمىسەك، بۇ ئاينى يەنى شەئبان ئېيىنى 30 كۈن قىلىپ تاماملاپ، ئاندىن 31- كۈن تاڭ ئاتىدىغان كېچىسى رامىزان روزىسىنى تۇتۇپ قوپىمىز.

ئاللاھ تەئالا مۇنداق دېگەن:

«…سىلەردىن كىم بۇ ئايغا يېتىشسە، ئۇنى روزى بىلەن ئۆتكۈزسۇن…»- بەقەرە 2/185.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن:

«ئاي كۆرۈپ روزا تۇتۇڭلار، ئاي كۆرۈپ ئېغىز ئېچىڭلار، ھاۋا بۇلۇتلۇق بولۇپ قالسا شەئبان ئېيىنى 30 كۈنگە توشقۇزۇڭلار»- بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

«رامىزان كىرىشتىن ئاۋۋال روزا تۇتماڭلار، ئاينى كۆرۈپ روزا تۇتۇڭلار، ئاينى كۆرۈپ ئېغىز ئېچىڭلار، ئەگەر ھاۋا بۇلۇتلۇق بولۇپ يېڭى ئاينى كۆرگىلى بولمىسا، شەئبان ئېيىنى 30 قىلىڭلار»- تىرمىزى رىۋايەت قىلغان.